Kısaltmalar ve teknik terimler
Teknik rapor, kurum görüşü, ÇED ve proje süreçlerinde sık karşılaşılan bazı kısaltmalar ve terimler aşağıda özetlenmiştir. Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; çalışma kapsamı proje türü, saha koşulları ve kurum taleplerine göre ayrıca değerlendirilir.
Kurum kısaltmaları
- DSİ — Devlet Su İşleri
- ÇED — Çevresel Etki Değerlendirmesi
- PTD — Proje Tanıtım Dosyası
- ÇSED — Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi
- ÇYP — Çevresel Yönetim Planı
- SÇD — Stratejik Çevresel Değerlendirme
Su sistemi kısaltmaları
- YAS — Yeraltısuyu
- AGİ — Akım Gözlem İstasyonu
- GWL — Groundwater Level / Yeraltısuyu Seviyesi
- Q — Debi
- K — Hidrolik İletkenlik
- MAR — Managed Aquifer Recharge / Yapay Beslenme
Mekânsal analiz kısaltmaları
- CBS — Coğrafi Bilgi Sistemleri
- UA — Uzaktan Algılama
- DEM / SYM — Digital Elevation Model / Sayısal Yükseklik Modeli
- AKÖ / LULC — Arazi Kullanımı / Arazi Örtüsü
- RUSLE — Revize Evrensel Toprak Kaybı Denklemi
- İHA — İnsansız Hava Aracı
Enerji ve altyapı kısaltmaları
- GES — Güneş Enerji Santrali
- RES — Rüzgâr Enerji Santrali
- HES — Hidroelektrik Santral
- OSB — Organize Sanayi Bölgesi
- ENH — Enerji Nakil Hattı
- ADT — Atık Depolama Tesisi
Teknik terimler
Hidrojeoloji, hidroloji, modelleme ve jeoinformatik çalışmalarında sık kullanılan bazı teknik kavramların kısa açıklamaları.
Akifer
Yeraltısuyunu depolayabilen ve iletebilen jeolojik birim.
Su bütçesi
Bir sistemdeki su girişleri, çıkışları ve depolama değişimlerinin birlikte değerlendirilmesi.
Akım taşıma
Ölçüm yapılan bir akım gözlem istasyonundaki verinin, benzer havza koşulları dikkate alınarak başka bir noktaya uyarlanması.
Havza
Yüzeysel akışın ortak bir çıkış noktasına drene olduğu topoğrafik alan.
Drenaj ağı
Bir alandaki dere, kanal ve yüzeysel akış yollarının oluşturduğu sistem.
Taşkın analizi
Yağış, akış, havza ve dere yatağı koşullarına göre taşkın potansiyelinin değerlendirilmesi.
Susuzlaştırma
Kazı, maden veya inşaat alanında yeraltısuyu seviyesini kontrol etmek amacıyla yapılan teknik çalışmalar.
Etki alanı
Bir faaliyet, çekim, drenaj veya proje nedeniyle hidrolojik/hidrojeolojik koşullarda değişim beklenen alan.
Çevresel akış
Ekosistem fonksiyonlarının sürdürülebilmesi için akarsu veya sulak alan sisteminde korunması gereken su rejimi.
Hidrojeolojik model
Yeraltısuyu sisteminin jeolojik, hidrolik ve sınır koşullarıyla temsil edildiği kavramsal veya sayısal model.
Erozyon duyarlılığı
Arazi, eğim, yağış, toprak ve kullanım özelliklerine göre erozyona yatkınlığın sınıflandırılması.
Mekânsal analiz
Konumsal verilerin harita, veri tabanı ve analiz yöntemleriyle birlikte değerlendirilmesi.
Hidrosensus
Kuyu, kaynak, dere, gölet ve benzeri su noktalarının konum, kullanım, seviye, debi ve temel saha özellikleriyle envanterlenmesi.
Hidrostratigrafi
Jeolojik birimlerin su depolama ve iletme özelliklerine göre akifer, akitard veya akifüj gibi hidrojeolojik birimler halinde sınıflandırılması.
Beslenim ve boşalım
Suyun yeraltısuyu sistemine girdiği süreçler ile kaynak, akarsu, kuyu, buharlaşma-terleme veya başka yollarla sistemden çıktığı süreçler.
Baz akım
Yağışsız dönemlerde akarsu akımının çoğunlukla yeraltısuyu boşalımıyla sürdürülen bileşeni.
Pompa ve toparlanım testi
Bir kuyudan kontrollü çekim sırasında ve pompa durdurulduktan sonra seviye değişimlerinin izlenerek akifer hidrolik özelliklerinin değerlendirilmesi.
Transmissivite, depolama katsayısı ve özgül verim
Bir akiferin su iletme kapasitesini ve hidrolik yük değişimine karşı depoladığı ya da serbest bıraktığı su miktarını tanımlayan temel parametreler.
Kavramsal model
Sistemin jeolojisini, su giriş-çıkışlarını, akım yönlerini, sınırlarını ve etkileşimlerini veriye dayalı olarak açıklayan teknik çerçeve.
Sınır koşulu
Sayısal modelde su seviyesi, akım veya su alışverişinin model sınırlarında ve belirli iç bölgelerde nasıl temsil edildiğini tanımlayan koşul.
Kalibrasyon ve doğrulama
Model parametrelerinin gözlenen verilerle uyum sağlayacak biçimde ayarlanması ve model davranışının bağımsız dönem veya veriyle sınanması.
Duyarlılık ve belirsizlik
Parametre veya kabullerdeki değişimin sonuçlara etkisinin ve veri/model sınırlılıklarının tahmin aralıklarına katkısının değerlendirilmesi.
Kirletici taşınımı
Bir maddenin su sistemi içinde adveksiyon, dispersiyon, difüzyon ve gerektiğinde reaksiyon süreçleriyle hareketinin değerlendirilmesi.
QA/QC ve metadata
Verinin doğruluk, bütünlük ve tutarlılık kontrolleri ile kaynağını, tarihini, yöntemini, koordinat sistemini ve kullanım sınırlılıklarını açıklayan kayıtlar.
Jeoreferanslama
Harita, plan veya görüntünün bilinen kontrol noktaları kullanılarak gerçek bir koordinat sistemine oturtulması.
Konumsal çözünürlük
Raster veya görüntü verisinde bir pikselin yerde temsil ettiği alan; ayırt edilebilecek en küçük mekânsal ayrıntıyı etkiler.
Değişim analizi ve sınıflandırma doğruluğu
Farklı tarihlerdeki verilerden mekânsal değişimin belirlenmesi ve üretilen sınıfların referans veriyle ne ölçüde uyuştuğunun değerlendirilmesi.
Rapor türlerini ve teknik çalışma başlıklarını inceleyin
Kurum görüşü, ÇED, DSİ, enerji, maden, altyapı, taşkın, erozyon ve ekosistem süreçlerinde hazırlanabilecek teknik rapor türleri için ilgili sayfaya geçebilirsiniz.